Hesperian Health Guides

Boule

Ti boule

Pou ti boule, trapde vide dlo frèt sou li pandan 15 rive 30 minit. Sa va netwaye po a epi soulaje mal la.

NWTND fa Page 37-1.png

Lave boule a ak dlo ansanm avèk savon dous. Nou ka pase siwo myèl osinon dlo lalwa sou boule a, pou l ka geri pi vit. Tann boule a frèt anvan nou pase l sou li.

Ti boule dwe fin geri nan 8 rive 22 jou.

Boule ki grav

Men boule ki grav:

  • Gwo boule fon (ki prèske pa gen po ki rete, oubyen ki pati ak po a nèt, epi vyann nan parèt tou wouj). Sòf lè nou peze sou li, moun nan ka pa santi okenn doulè, si po a ak tout nè yo ki pou fè li santi doulè a, yo boule nèt. (Nè se yon bann fil ki soti nan sèvo a al nan tout kò a, ki pèmèt moun fè mouvman, epi ki pèmèt yo santi.) Si nou peze sou yo, yo pa chanje koulè. Yo ka gen aparans yon bann ti mak ki sanble ak yon pakèt mab. Si boule a pi grav, li ka sanble ak siwo myèl blan. Oubyen li kankannen.
  • Gwo boule: Yon gwo boule se youn ki kouvri yon dizyèm kò a osinon plis. Menm si li pa twò fon, yon boule gwosè sa a gen danje ladan l. Pou kalkile gwosè boule a, gade gwosè pla men li. Genyen apeprè 100 pla men pou kouvri kò yon moun. Si boule a menm gwosè ak pla men li, sa fè youn pou san (1%, yon santyèm kò a) ki boule. Si boule a bay 10 pla men, sa vle di 10 pou san nan kò li boule (10%, yon dizyèm kò a).
  • Boule bò jwenti, nan figi, osinon nan pati li. Boule sa yo ka bay gwo sikatris (mak boule ki rete lè yo fin geri). Mak boule ka redi po a pou jennen mouvman moun nan, sitou kay timoun.
  • Boule ki mache ansanm avèk lòt blese.
  • Boule kay timoun: Timoun ki boule mal pou yo refè. Si nou gen posibilite, fè yo ale lopital kote yo ka ba yo swen espesyal pou moun ki boule.

Si yon moun boule grav, chache konkou. Pandan nap mennen l lopital, si je li klè, ba li ti dlo pou bwè chak de twa minit. Mare boule a ak yon moso twal ki byen pwòp. Si boule a grav anpil, pa tranpe l nan dlo frèt. Sa ka fè chalè kò a bese twòp. Si moun nan twò frèt; genyen danje ladan l. Eseye kalme li.

Tretman
  • Yon moun ki gen gwo boule fon ka fasil vin manke dlo. Lap pèdi anpil dlo paske boule yo bay anpil dlo. Ba li anpil likid pou li bwè. Nòmalman, li pi bon pou mete li sou sewòm nan venn. Men, si je li klè e li ka bwè, nou ka ba li bwè anpil sewòm oral. Lè yon moun vin manke dlo, li ka pran chòk. Voye je nou sou li. Pou aprann plis sou ki jan nou bay sewòm nan venn, al gade nan Ki jan pou nou okipe moun malad (chapit sa a poko ekri).
  • Boule ak po ki kouwonnen boule a ka enfekte fasil. Yon boule dwe rete pwòp. Lave l chak jou; koule dlo sou li, osinon plonje l yon ti moman nan dlo pwòp. Yon ti savon dous bon, men pa sèvi ak dezenfektan (ki pou touye mikwòb), osinon iyòd —yo anpeche boule a geri. Wete moso po ak vyann ki mouri; fè l dousman.
  • Pase yon pomad antibyotik sou boule a. Mete twal gaz fen byen pwòp sou li, oubyen mete yon lòt pansman ki byen pwòp. Mare l fèm, men pase twò sere pou li pa koupe san an. Chanje pansman an chak jou ak chak fwa li sal. Yon pansman sal ka bay enfeksyon. Si pansman an kole sou boule a, tranpe l nan dlo pou nou ka wete l. Fè atansyon pou nou panse chak dwèt ak chak zòtèy apa; yo pa gen dwa kole ansanm.
  • Ba li antiibyotik si nou remake boule a vle enfekte. Men siy: li bay move sant ak pi, po a wouj epi li cho, li gen lafyèv. Aprann plis sou antibyotik. Verifye si li te pran tout vaksen kont tetanòs. Al gade nan Vaksen (chapit sa a poko ekri).
  • Si yon glòb pete, kenbe l pwòp. Pa pete glòb yo. Yon glòb ki pete pi fasil pou li enfekte.
  • Se pa ti mal boule konn fè mal. Pa pè ba li yon remèd fò pou kalme doulè a. Genyen mòfin ak lòt remèd ki gen pou wè ak opyòm. Toujou ba li yon remèd doulè anvan nou lave osinon panse yon gwo boule. Lè boule a ap geri, li ka ba li gratèl. Pou soulaje l, ba li yon remèd pou alèji, yon anti-istaminik.
  • Pou ede boule a geri, se pou moun nan manje anpil bon jan manje ki gen plis pwoteyin ladan l. Menm si li pa gen lapeti, se pou li manje manje ki chaje ak fotifyan, ki bay fòs ak kouray. Li gen dwa manje 4 fwa chak jou. An plis, se pou li pase yon ti manje nan bouch tanzantan. Al gade nan Byen manje bay bon sante pou konnen ki manje ki chaje ak fòtifyan, ki bay fòs ak kouray.
  • Mak boule ka redi po a pou jennen mouvman moun nan. Sa rive sitou si boule a bò yon jwenti. Fòk nou lonje dwèt yo ak manm ki boule yo, tout longè yo, plizye fwa pa jou, pandan lap geri. Si li pa ka fè l pou kont li, ba li kout men tou dousman.


Kòm nou fè pou tout moun ki gen gwo blese, si ka a vin pi grav, oubyen si nou pa gen mwayen pou nou okipe li, chache konkou.