Hesperian Health Guides

Kriz sante mantal

Si yon moun chanje konpòtman li, li gen lide etranj, li wè bagay lòt moun pa ka wè, epi li bwouye nèt, sa ka bay laperèz, ni pou li menm ni pou lòt moun ki avè l. Chapit ki pale sou Sante mantal (ki poko ekri) fè nou konnen plis sou maladi mantal, ak lide dwòl ki anpeche moun fonksyone nòmalman.

Lè yon moun gen lide ak konprann ki tèlman dwòl la, epi lap menase fè tèt li mal, osinon fè lòt moun mal, se ka ijan. Pote li sekou san pèdi tan. Kòm nou fè nan tout ka ijan, gade pou wè si lap respire byen, si li pap pèdi san, epi si li pa gen lòt blese. Answit, eseye fè li poze san li, epi fè li santi tout bagay sou kontwòl. Sa ka sove lavi li.

Si yon moun di li pral fè tèt li mal, oubyen li pral fè lòt moun mal, kwè sa li di nou.

Si yon moun ap menase lòt moun, souvan li pi bon pou moun ozalantou li pou yo rale kò yo nan sityasyon an, pase pou nou fè moun malad la deplase kò li. Chache lòt moun ede nou pou asire moun nan ak katye a an sekirite.

De gason kap pale; youn chita ap kenbe tèt li.
Ou gen lè pran emosyon.
Se twòp! M pa ka sipòte plis.

Si yon moun di lap pral blese osinon touye tèt li, premye bagay pou nou fè se rete poze, epi koute sa lap di la. Poze li kesyon tou dousman; konsa na fè li konprann nou gen kè sansib, epi nap konprann sa li di nou. Lè nap poze li kesyon, sa ka chanje lide li, epi fè li abandonnen pwojè li.

  1. Mande li si li deja konnen ki jan li pral touye tèt li, oubyen ki jan li pral fè yon lòt moun mal.
  2. De gason kap pale toujou.
    Eske ou kwè ou vrèman pral touye tèt ou?
    Lide sa a nan tèt mwen toutan. Koulye a m pral fè l!
  3. Mande li si li deja fè plan pou li touye tèt li. Mande li si li gen mwayen pou li rive fè l. Plis li ka di nou egzakteman sa li vle fè, plis pwoblèm lan grav.
  4. NWTND fa Page 43-2.png
    Ki jan ou pral fè l?
    M gen fizi. Depi timoun yo al lekòl, map fè l.
  5. Mande li fè nou pwomès li pap janm pran desizyon fè tèt li mal, ni fè lòt moun mal. Wete tout zouti ak zam li gen sou lanmen, ki ka sèvi pou fè tèt li mal osinon fè lòt moun mal.
NWTND fa Page 43-3.png
Eske ou dakò pou ou pa fè tèt ou mal jodi a?
Petèt, pou jodi a.
NWTND fa Page 43-4.png
Eske ou pèmèt mwen gade fizi ou jodi a?

Si li tonbe dakò ak nou, konsa li ka kenbe men jis nou jwenn bon jan trètman pou regle pwoblèm li yo. Pa kite l pou kont li. Rete avè l, oubyen mande fanmi li, zanmi li, rete avè l. Li enpòtan pou nou voye je sou li pou wè si lap swiv trètman li. Nou dwe montre li jan nou gen kè sansib pou li. Pou konnen pi byen ki jan nou ka pote l sekou, al gade nan Sante mantal (chapit sa a poko ekri).

Si nou mande yon moun si li gen lide touye tèt li, se pa kesyon sa a ki va pouse li fè sa.