Hesperian Health Guides

Hesperian Health Guides

Vant fè mal, dyare ak vè

SanteWiki > Nouvo Kote Ki Pa Gen Doktè > Vant fè mal, dyare ak vè

Tanzantan moun ka gen vant fè mal, kè plen, vomisman, konstipasyon, osinon dyaré. Genyen anpil bagay ki kapab lakòz pwoblèm sa yo. Pifò pwoblèm vant fè nou santi nou pa alèz, men yo pa grav. Si doulè a ak kè plen an pa twò grav, rete tann de twa jou pou wè si sa va pase. Nòmalman, se sa ki rive.

Genyen anpil bagay ki kapab lakòz pwoblèm vant lan. Pa egzanp, yon moun ka gen vant fè mal paské li trape yon grip osinon yon rim, paske li manje manje ki gate oubyen ki pa byen kwit, oubyen paské pitit li yo ba li traka. Chak pwoblèm gen remèd pa l. (Grenn pou doulè pap fè anyen pou regle pwoblèm sa yo.)

Petèt nou ka pa konprann byen pouki sa yon moun gen dyaré, vant fè mal, osinon kè plen. Avèk tout pwoblèm santé, fòk nou konprann ki sa ki fè yon moun malad anvan nou ka trete li. Premye bagay pou nou fè se mande li ki pwoblèm li genyen, tankou dyare, epi poze li kesyon ki ka ede nou konprann plis sou maladi li.

  
 Siy ki montre gen danje
Genyen kèk maladi vant ki grav anpil epi ki mande pou jwenn swen prese:

Kesyon nou dwe poze si malad la gen doulè:

Eske sa fè ou mal anpil? Eske li vin pi rèd tanzantan?
Gwo doulè kap vin pi rèd tanzantan ka mete lavi moun nan an danje. Yo rele sa move doulè vant. Sa mande pou jwenn swen prese. Nou ka bezwen mennen moun sa a lopital.
Yon fanm ki gen doulè konsa ka gen enfeksyon nan anba tivant oubyen yon gwosès sou deyò matris la.
Eske li ka watè?
Si malad la gen gwo doulè epi li pa ka watè, oubyen sèlman yon ti kal, nou ka sispèk se move doulè vant.
Eske li gen kè plen ak vomisman?
Manje manje ki gate osinon ki pa byen kwit ka bay sa. Fòk malad la bwè anpil likid, kòm sewòm oral.
Eske doulè a kòmanse apre li fin manje? Eske li santi lestomak li boulvèse, oubyen anba kè li ap boule l?
Se ka lestomak boule ak asid li genyen osinon ilsè lestomak.
Oubyen li ka genyen pwoblèm ak fyèl la.
Eske li gen gwo doulè nan ren an, sou kote, osinon anba tivant? Eske doulè a rive jis nan lenn?
Li ka gen yon pyè nan ren.

Kesyon nou dwe poze si malad la gen dyare:

Nou jwenn esplikasyon sou dyare isit. Pou trete dyare, premye bagay pou nou fè se ba li bwè anpil likid, tankou te, soup. Kou l kapab, malad la dwe manje.

Eske moun nan watè dlo, li watè anpil nan jounen an, men li pa gen vant fè mal?
Lè yon moun gen gwo dyare ki tankou dlo diri, li ka gen kolera. Sa ka rann li fèb. Sa ka menm touye l vit. Pou sove lavi li, ba li bwè anpil. Si li kapab manje, ba li manje.
Eske li watè san? (Yo rele sa disantri.)

Fòk malad la bwè anpil likid pou trete disantri. Li ka bezwen antibyotik tou. Al gade nan Lòt pwoblèm nan trip la pou konnen lòt pwoblèm ki bay san nan watè a.

Eske watè a santi fò epi li gen kim? Eske malad la ap plede fè van?
Sa kapab gyadya. Ba li bwè. Antibyotik ka ede.
Depi ki lè li gen dyare?


Genyen de mikwòb, tankou gyadya osinon amib, ki bay dyare ki pa vle kanpe. Men tou, dyare a ka rete sou yon moun paske li gen lòt pwoblèm sante tankou:
Eske nou wè siy lòt maladi--tankou zòrèy fè mal, lafyèv, osinon bouton sou po?
Lafyèv tifoyid ka bay dyare ak lafyèv e vomisman. Al gade nan Kèk enfeksyon grav (chapit sa a poko ekri). Enfèksyon kay timoun ka bay yon dyare ki kanpe lè enfèksyon an geri.
Eske malad la pran antibyotik?
Antibyotik ka bay moun dyare. Se pou nou pran yo sèlman si li vrèman nesesè.
Eske genyen anpil moun nan kay la osinon katye a ki malad an menm tan?
pran plis prekosyon pou youn pa enfekte lòt. Lave men nou pi souvan, byen lave tout legim ak fwi, osinon kale yo. Pirifye dlo a, epi monte latrin kote ki pa genyen yo. Al gade nan Dlo ak pwòpte. Manje manje a kou li fin kwit, lave men nou, epi lave kote nou prepare manje a. Si tout moun ki te manje menm manje a tonbe malad, se ka manje a ki te gate.

Kesyon nou dwe poze si malad la ka gen vè

Nou jwenn esplikasyon sou pwoblèm vè isit. Genyen de vè nou ka wè yo ak je nou. Lòt vè ankò nou ka wè yo sèlman ak yon aparèy ki pèmèt nou wè bagay nou pa ka wè ak je nou, sa vle di bagay ki piti piti anpil. Yo rele aparèy sa a yon mikwoskòp.

Si genyen pwoblèm vè nan katye a, bay tout timoun remèd vè regilyèman.

Eske nou wè vè nan watè a? Eske gen anpil vè nan katye nou an?
Si li gen vè, ba li remèd vè ki pou kalite sa a.
Eske vant li anfle?
Anpil bagay kapab lakòz sa:
Eske twou dèyè li boule l, grate l, osinon fè l mal?
Se ka yon emowoyid ki bay sa. Oubyen po bò twou a ka irite osinon dechire paske li netwaye l ak twòp fòs, lè li sot watè


Si yon timoun grate twou dèyè l, sitou lanwit, li ka gen oksiyi, vè zepeng.

Kesyon nou dwe poze sou lòt pwoblèm ak watè

Eske watè a vin pi blan, li pèdi koulè li?
Eske genyen san wouj nan watè a?
Pi souvan se yon emowoyid osinon yon maleng anba nan trip la. Pi souvan li pa grav. Men li kapab yon siy ke li gen kansè nan trip.
Dyare ak san epi ak glè, yo rele sa disantri.
Eske watè a nwa epi li kole?
Se trip la osinon lestomak la kap senyen ki bay watè nwa. Se yon pwoblèm grav.


ht.hesperian.org