Hesperian Health Guides

Pwoblèm gwo chalè ka bay

Lakranp, dekonpozisyon, endispozisyon

Lè tan an fè cho, moun kap travay di epi kap swe anpil, yo konn gen yon lakranp ki pran yo nan janm, nan bra osinon nan lestomak. Sa rive paske, lè yo swe, kò moun ka rive manke sèl.

Siy ki fè nou rekonèt dekonpozisyon chalè
NWTND fa Page 55-2.png
  • Swaf rèd sou li
  • Li santi fèblès
  • Tèt li fè mal
  • Li gen kè plen osinon lakranp nan vant
  • Prèske toutan li swe, li ka vin frèt, po a blèm
  • Po a ka tingting li, gratèl ka leve sou po a
NWTND fa Page 55-3.png
Tretman
  • Kouche moun nan yon kote ki fè fre. Wete rad li.
  • Ba li sewòm oral. Melanje yon demi kiyè sèl nan yon lit dlo.
  • Ba li bwè anpil lòt likid ki fre.
  • Tire dousman sou manm ki fè lakranp. Fè li bouje pye li, osinon fè li mache dousman.


Si nou manke trete dekonpozisyon gwo chalè, moun nan ka endispoze nèt.

Endispozisyon gwo chalè

Endispozisyon gwo chalè se gwo danje. Sa rive lè li fè cho anpil, epi moun twò cho pandan twò lontan. Si nou pa trete li, li ka pote moun ale.

Siy ki fè nou rekonèt li
  • Kè li bat vit, souf li wo.
  • Po a vin wouj, li cho, li chèch osinon mouye.
  • Li gen vomisman osinon dyare.
  • Li depale.
  • Li endispoze osinon li fè kriz.
  • Li fè gwo lafyèv ki depase 40 degre C.
Yon fanm ki gra ak yon vantilatè nan men li. Li gen lè pa alèz.
Yon jennjan kap swe pandan lap travay deyò.
Endispozisyon gwo chalè rive moun ki pa ka reprann yo ase vit, lè yo twò cho. Sa rive pi fasil kay vye granmoun, tibebe, moun malad, moun ki gra anpil, ak moun ki sou. Sa konn rive jennjan ki an sante, si yo travay twò di, oubyen fè twòp egzèsis nan tan gwo chalè. Moun sa yo gen po mouye olye po chèch.


Tretman

Premye bagay la se pou nou desann lafyèv la pi vit ke nou kapab. Mete li kouche nan lonbray. Wete rad li. Fè van pou li. Mouye tout kò li ak dlo frèt. Mete glas, osinon twal mouye ak dlo frèt, sou kou li, sou zesèl ak lenn li. Si se yon moun ki an sante, nou ka plonje li tout antye nan dlo frèt. Men se danje pou moun ki deja malad, ak pou vye granmoun.

Lè li gen je klè, ba li sewòm oral. Oubyen ba li nenpòt likid frèt. Fè atansyon pou li pa toufe. Kout chalè ka fasil bay yon moun pwoblèm pou li pran souf.

Endispzisyon an ka anvlimen vit. Si nou kapab, chache konkou doktè.

Ki jan pou nou evite kriz chalè

Pou nou evite kriz chalè, pote rad ki gen koulè klè. Pote chapo pou bay figi ak kou a lonbray. Kote moun travay andedan, se pou lè a ka pase byen, epi pou yo sèvi ak vantilatè. Moun dwe pran yon pòz tanzantan, epi bwè likid frèt souvan. Lè moun travay, osinon yap jwe lè tan an fè cho, se pou yo pran sèlman ti kras tafya ak lòt alkòl. Alkòl fè moun manke dlo.

Kout solèy

Se moun ki gen po klè ki pi fasil gen pwoblèm kout solèy. Po a vin wouj, li fè mal, li cho. Nan ka grav, li leve glòb epi li anfle. Glòb kout solèy kap bay la, yo ka enfekte, menm jan ak lòt boule. Pa gen danje nan yon sèl kout solèy, men si yon moun fè anpil kout solèy pandan lontan, li ka bay kansè nan po.

NWTND fa Page 57-1.png

Yon kout solèy ap geri pou kont li pandan kèk jou. Dlo lalwa osinon medikaman pou kalme ti doulè va bay soulajman. Petèt nou ka jwenn remèd peyi osinon remèd fèy pou trete l.

Ki jan pou nou evite kout solèy

Lè solèy la rèd, pote chapo ak rad ki kouvri po a. Anvan nou soti anba gwo solèy, pase ekran solèy sou po (yon ponmad ki pou pwoteje po a kont solèy la).